Kofeina » Olimp

Kofeina

• Wzór: C₈H₁₀N₄O₂ Nazwa systematyczna: 1,3,7-trimethyl-1H-purine-2,6(3H,7H)-dione

Kofeina znana również jako (w zależności od rośliny z której jest izolowana):

• teina - susz z liści herbaty
• guaranina - nasiona guarany
• mateina - susz z liści ostrokrzewu paragwajskiego - yerba mate

Historia kofeiny

• Kofeina jest to gorzki, biały, krystaliczny alkaloid ksantyny, jest związkiem psychoaktywnym zaliczanym do psychostymulantów o działaniu pobudzającym. Kofeina została wyodrębniona z kawy w 1820 roku przez niemieckiego chemika, Ferdinand Runge Friedlieb oraz niezależnie w roku 1821 przez francuskich chemików – Robiquet, Pelletier i Caventou. Ale to Pelletier nadał jej nazwę zauważając, że lek został wyizolowany z kawy (po francusku: „café” z czego stworzył słowo "cafeine", które następnie stało się angielskim słowem "caffeine".

Źródła kofeiny

• Kofeina występuje w różnych stężeniach w nasionach, liściach i owocach niektórych roślin, gdzie działa jako naturalny pestycyd, który paraliżuje i zabija owady żerujące na danej roślinie. Jest to najczęściej spożywana przez ludzi fuzja  pochodząca z ziaren kawy i liści krzewu herbacianego, a także z orzeszków kola.

Inne źródła obejmują:

• susz z liści ostrokrzewu paragwajskiego - Ilex paraguariensis
• susz z liści ostrokrzewu wymiotnego - Ilex vomitoria
• nasiona guarany

Spożycie kofeiny

• Globalne spożycie kofeiny szacuje się na poziomie około 120 000 ton rocznie, stąd też jest najbardziej popularnie stosowaną substancją o działaniu psychoaktywnym. Taka liczba odpowiada jednej filiżance kawy spożywanej przez każdego człowieka na ziemi raz dziennie. U ludzi, kofeina działa jako stymulant centralnego układu nerwowego (CNS), tymczasowo znosi senność i przywraca czujności. Kofeina jest najbardziej powszechnie spożywaną substancją psychoaktywną ale w odróżnieniu od wielu innych substancji psychoaktywnych, jest legalne prawie wszystkich krajach.
• Napoje zawierające kofeinę, takie jak kawa, herbata, napoje bezalkoholowe i napoje energetyczne , cieszą się dużą popularnością, w Ameryce Północnej 90% dorosłych spożywa kofeinę codziennie. Według listy środków spożywczych - US Food and Drug Administration (FDA) – kofeina uważana jest za środek niosący wiele korzyści i całkowicie bezpieczny.

Mechanizm działania kofeiny

• Kofeina łatwo przenika z krwi do mózgu. Działania jako antagonista receptorów adenozynowych. Dzięki zbliżonej strukturze do cząsteczki adenozyny, łatwo się wiąże z jej receptorami na powierzchni komórek bez ich aktywacji. W ten sposób uwidacznia swoją rolę inhibitora kompetycyjnego. Adenozyna znajduje się każdej części ciała ze względu na rolę w metabolizmie energetycznym związanym z ATP, jednak w centralnym układzie nerwowym posiada jeszcze odrębną funkcję. Na podstawie wielu dowodów możemy stwierdzić, że stężenie adenozyny w mózgu rośnie przez bodziec stresu metabolicznego jak niedotlenienie i niedokrwienie.
• Adenozyna ochrania centralny układ nerwowy ograniczając aktywność neuronów i regulując przepływ krwi. Dlatego kofeina, znosząc wpływ adenozyny, ma ogólnie działanie polegające na  znoszeniu mechanizmów obronnych mózgu. Nie stwierdzono jednoznacznie, jak te zjawisko przekłada się na podniesienie czujności i zwiększenie koncentracji.

Oddziaływanie kofeiny na ludzki organizm

Kofeina działa wielokierunkowo i tak do końca nie znamy jej pełnego mechanizmu działania, ale wiemy, że:

• usuwa zmęczenie
• polepsza nastrój i koncentrację
• działa analeptycznie – działanie cucące
• może działać nieco tymoleptycznie – znosi uczucie depresji
• uczula receptory dopaminy – powoduje szybką reakcję po spożyciu
• posiada ośrodki wegetatywne: oddechowy, naczynioruchowy i nerwu błędnego
• pobudza korę mózgową – szybsza analiza bodźców zewnętrznych
• zmniejsza napięcie mięśni gładkich naczyń krwionośnych – działanie relaksacyjne
• pobudza wydzielanie soku żołądkowego – zwiększa apetyt
• słabe działanie diuretyczne – zwiększa wydzielanie moczu
• korzystnie wpływać na pracę nerek
• działanie detoksykacyjne w silnym zatruciu alkoholem czy atropiną

Bardzo szybko ulega wchłonięciu z przewodu pokarmowego i po zmetabolizowaniu wydalana jest z moczem.

Bezpieczne i maksymalne dawki kofeiny to:

• 100–300 mg dziennie działa pozytywnie na wiele układów ludzkiego organizmu
• do 300 mg na dobę dla kobiet w ciąży
• do 600 mg na dobę dla pozostałych grup