Magnez

Witaminy

• Witaminy to organiczne związki chemiczne, zaliczane do substancji egzogennych (niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, muszą być dostarczone z pożywieniem, gdyż sam organizm nie potrafi ich syntetyzować) – wyjątek stanowi witamina D (kalcyferol) produkowana jest przez komórki skóry pod wpływem promieni UV. Nazwa pochodzi od łacińskich słów „vita” (życie) i „amina” – związek chemiczny zawierający grupę aminową.
• Witaminy są substancjami organicznymi niezbędnymi do prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego. Enzymy (których składnikiem są witaminy) są katalizatorami wielu reakcji biochemicznych zachodzących w naszym ciele. To dzięki witaminom organizm człowieka jest w stanie się rozwijać i bronić przed bakteriami.

Rozpuszczalne w wodzie:

• witamina C (kwas askorbinowy),
• witamina B1 (tiamina),
• witamina B2 (ryboflawina),
• witamina B3 (niacyna, witamina PP, kwas nikotynowy, amid kwasu nikotynowego),
• witamina B5 (kwas pantotenowy),
• witamina B6 (pirydoksyna, pirydoksal, adermina),
• witamina B7 (biotyna, witamina H),
• witamina B9/B11 (kwas foliowy),
• witamina B12 (cyjanokobalamina),
• witamina P (mieszanina pochodnych flawonoidowych np. hesperydyna, rutyna).

Rozpuszczalne w tłuszczach:

• witamina A (retinol i jego pochodne),
• witamina D (cholekalcyferol i pochodne),
• witamina E (tokoferol),
• witamina K (fitochinon, menadion),
• witamina F - nienasycone kwasy tłuszczowe, nie jest to jednak powszechnie zaakceptowany pogląd,
• witamina N – kwas liponowy,
• witaminy B – wszystkie z indeksem wyższym niż 12, np. kwas orotowy (B13), kwas pangamowy (B15) amigdalina (B17) – nie jest to jednak powszechnie przyjęte.

Powody podziału witamin:

• czynniki powodujące zaburzenia w metabolizmie tłuszczów (trawienie i wchłanianie) będą zaburzały metabolizm witamin rozpuszczalnych w tłuszczach,
• łatwo można przedawkować witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, gdyż kumulują się w tkankach bogatych w lipidy,
• witaminy rozpuszczalne w wodzie (z wyjątkiem witaminy B12) nie ulegają magazynowaniu, ich nadmiar wydalany jest z moczem,
• witaminy rozpuszczalne w wodzie, (wyłączając witaminę B12) w odróżnieniu od rozpuszczalnych w tłuszczach, muszą być stale dostarczane do organizmu.

Wyróżnia się trzy mechanizmy działania:

• funkcja kofaktorów – działają tak jak witaminy z grupy B. Same witaminy B nie są kofaktorami, ich modyfikacja chemiczna, którazachodzi w organizmie prowadzi do powstania kofaktorów,
• antyoksydacyjne –(beta-karoten, tokoferole, kwas askorbinowy),
• receptorowe – pochodne witaminy A (kwas retinowy), pochodne witaminy D.

Komórki w naszych organizmach posiadają charakterystyczne receptory dla tych związków, przez to wielu naukowców klasyfikuje te związki jako hormony. W rzeczywistości nie są to hormony, ale związki posiadające receptorowe oddziaływanie innego rodzaju.

Formy występowania witamin

• witaminy preformowane (witaminy dostarczane w tabletkach i ludzkim organizmie wpływają na przebieg większości reakcji życiowych, pełnią funkcję regulatorów),
• prowitaminy (w organizmie następuje przekształcenie w daną witaminę).

Zapotrzebowanie

Dzienne zapotrzebowanie jest niewielkie i szacowane w miligramach (mg), a nawet w mikrogramach (μg).

• przedawkowanie – hiperwitaminoza,
• niedobór częściowy – hipowitaminoza,
• całkowity brak – awitaminoza.

Minerały To substancje, które wchodzą w skład naszego organizmu a ich obecność jest niezbędna dla prawidłowych przemian fizjologicznych zachodzących w naszym organizmie. Minerały są śladowymi pierwiastkami występującymi w naszych organizmach i są niezbędne do prawidłowego rozwoju. Zarówno niedobór jak i ich nadmiar posiada negatywny wpływ na organizm. Makroelementy są również niezbędne do prawidłowego funkcjonowania ale stanowią znacznie większą część organizmów żywych.

• Arsen - uczestniczy w przemianie, pełni ważną rolę w aktywności enzymów oraz procesach różnicowania wzorów genowych zawierających zapis cech dziedzicznych.
• Bor - niezbędny do prawidłowej gospodarki wapniowej organizmu, reguluje metabolizm, wzrost, rozwój tkanki kostnej.
• Chlor - jony chloru należą do głównych anionów w płynach organizmu, kwas solny wydzielany w żołądku – HCl, u człowieka o wadze 70kg znajduje się około 95g chloru.
• Chrom - obecny w centrach aktywnych wielu enzymów, ułatwia przenikanie glukozy z krwi do komórek, zmniejsza zapotrzebowanie na insulinę, współdziała z insuliną w syntezie białek, zmniejsza ryzyko zawału serca i rozwoju miażdżycy, obniża stężenie całkowitego cholesterolu i jego frakcji LDL (tzw. zły cholesterol), a zwiększa ilość HDL (tzw. dobry cholesterol).
• Cynk - obecny w centrach aktywnych 200 enzymów, bierze udział w mineralizacji kości, gojeniu się ran, wpływa na pracę układu odpornościowego, prawidłowe wydzielanie insuliny przez trzustkę oraz na stężenie witaminy A i cholesterolu, ma swój udział w regulacji ciśnienia krwi i rytmu serca, zwiększa produkcję plemników.
• Fluor - w odpowiednim stężeniu jest niezbędny dla prawidłowego rozwoju kości i zębów (odkłada się w nich w postaci fluoroapatytu).
• Fosfor - niezbędny do funkcjonowania każdej komórki. Wchodzi w skład kości, kwasów nukleinowych oraz wielu związków przekazujących energię na poziomie molekularnym, takich jak ATP.
• Jod - ciało dorosłego człowieka zawiera 30–50 mg jodu. Najwięcej jodu występuje w tarczycy, która ma zdolność gromadzenia tego pierwiastka. Brak jodu uniemożliwia produkcję w pęcherzykach tarczycy hormonów, tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3), niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu.
• Kobalt - obecny w centrach reaktywności wielu enzymów. Zapotrzebowanie dobowe na ten pierwiastek jest znikome - 0,05 ppm. Wchodzi również w skład kobalaminy (witaminy B12).
• Magnez - zapotrzebowanie na magnez dla osób dorosłych wynosi 300 – 400mg na dobę. Wpływa na prawidłową motorykę mięśni, wchodzi w skład wielu enzymów, bierze udział w procesach anabolicznych, reguluje pracę układu nerwowego.
• Mangan - występuje w centrach reaktywności wielu enzymów i jest niezbędnym do życia mikroelementem. Jego minimalne, dzienne spożycie powinno wynosić ok. 1mg.
• Miedź - mikroelement występujący w centrach aktywnych wielu enzymów. Udział w tworzenii krwinek czerwonych, wchodzi w skład hemocyjaniny, wpływa pozytywnie na błonę otaczającą komórki nerwowe, bierze udział w przesyłaniu impulsów nerwowych, wchodzi w skład dysmutazy ponadtlenkowej,  udział w tworzeniu tkanki łącznej i syntezie prostaglandyn. Jej minimalne dzienne spożycie wynosi 0,5 ppm.
• Molibden - potrzebny w śladowych ilościach, jednak w każdej komórce wchodzi on w skład najważniejszych enzymów, udział w przemianie materii razem z żelazem, miedzią, siarką.
• Potas - bierze udział w przewodzeniu impulsów przez neuron, podwyższa stopień uwodnienia koloidów komórkowych, aktywator wielu enzymów.
• Selen - kontroluje funkcjonowania układów enzymatycznych, tworzy silny antyutleniacz – enzym peroksydaza glutationowa, reguluje funkcjonowanie układu odpornościowego oraz tarczycy, chroni serce przed działaniem wolnych rodników, pomaga w walce z depresją, przemęczeniem i nadmierną nerwowością, redukuje ilość szkodliwych związków, wpływa w na podtrzymanie sprawności seksualnej mężczyzn, zapobiega powstawaniu zmian nowotworowych.
• Siarka - wchodzi w skład 2 ważnych aminokwasów – metionina i cysteina oraz wielu innych biologicznie ważnych związków np. witamin.
• Sód - jony tego pierwiastka są głównym kationem zewnątrzkomórkowym, są konieczne do utrzymania potencjału czynnościowego błon komórkowych, ważna rola w patogenezie nadciśnienia i niewydolności krążenia. Reguluje przewodzenie przez neurony impulsów nerwowych, wpływa na ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych, a także podwyższa stopień uwodnienia koloidów komórkowych.
• Wanad - dobowe spożycie wanadu 10-60 mikrogramów, a zalecane dzienne spożycie 10 mikrogramów. Znajduje się w centrach aktywnych enzymów przemiany glukozy i innych węglowodanów.
• Wapń - łączna zawartość wapnia w organizmie człowieka wynosi 1,4-1,66% masy ciała, aktywator enzymatyczny, przekaźnik wtórny - kinazy białkowe, przewodzenie impulsów bioelektrycznych, udział w krzepnięciu krwi, udział w skurczu mięśni szkieletowych, gładkich i mięśnia sercowego, udział w reakcjach zapalenia, regeneracji i proliferacji udział w wydzielaniu hormonów i neurotransmiterów oraz gruczołów, wewnątrzwydzielniczych, obniża stopień uwodnienia koloidów komórkowych
• Żelazo - mikroelement, znajduje się w wielu ważnych białkach: hemoglobinie, mioglobinie, w tym też w centrach aktywnych licznych enzymów takich jak: katalaza, peroksydazy oraz cytochromy. Norma dobowego spożycia: osoby dorosłe: od 10 mg/dobę u mężczyzn, 20 mg u kobiet, z zastrzeżeniem że w okresie ciąży i karmienia powinno to być ok. 30 mg/dobę. Prawidłowe stężenie żelaza w surowicy krwi - wartość średnia: mężczyźni - 21,8 μmol/L, 120 μg/Dl, kobiety - 18,5 μmol/L, 100 μg/dL